image_pdfimage_print

Otvaranje

12 

Oktobar 2023. u 19h

Arhitektura. Skulptura. Sećanje. Umetnost spomenika Jugoslavije 1945–1991.

Architecture. Sculpture. Remembrance. The Art of Monuments of Yugoslavia 1945–1991.

Galerija N: Muzej savremene umetnosti Vojvodine

Otvaranje izložbe: četvrtak, 12. oktobar u 19h

Trajanje izložbe: 12. oktobar – 5. novembar 2023.

Kustosi / Curators: Boštjan Bugarič, Kristina Dešman, Maja Ivanič, Špela Kuhar, Eva Mavsar, Špela Nardoni Kovač, Damjana Zaviršek Hudnik

Kustoskinja selekcije za AP Vojvodinu, 2023 / Curator of the selection for the AP Vojvodina: Suzana Vuksanović

Organizatori / Organizers: Galerija DESSA, ab – arhitektov bilten, Architectuul, Muzej savremene umetnosti Vojvodine, Novi Sad

Galerija DESSA (Ljubljana), časopis ab-Architect’s Bulletin (Ljubljana) i platforma Architectuul su 2019. kreirali izložbu fotografija i publikaciju pod nazivom Arhitektura. Skulptura. Sećanje. Spomenička umetnost Jugoslavije 1945–1991. Početna kustoska koncepcija obuhvatila je izbor od trideset tri (33) spomenika i memorijalnih kompleksa iz svih republika i autonomnih pokrajina bivše Jugoslavije. Gostovanja izložbe u drugim državama bivše Jugoslavije podrazumevala su dodavanje prvobitnoj selekciji tri do pet spomenika od strane države u kojoj izložba gostuje. Nakon početnih prikazivanja u Ljubljani, Piranu, Kopru, izložba je gostovala u Novigradu, Zagrebu, Podgorici, Sarajevu, Mostaru, Banja Luci i Beogradu. Ovom prilikom četiri spomenika, sa područja Vojvodine, pridodata su postojećoj selekciji: Toma Rosandić, Spomenik palim borcima i žrtvama fašističkog terora, 1952, Subotica; Jovan Soldatović, Spomenik žrtvama fašizma – Porodica, 1971, Novi Sad; Pavle Radovanović, Spomenik streljanim meštanima, 1976, Sirig. i Nebojša Delja, Spomen kompleks stratište, 1981, Jabuka kod Pančeva. Tako je sada pred publikom u Novom Sadu ukupno pedeset šest (56) spomenika i spomen-obeležja.

Toma Rosandić; Spomenik palim borcima i žrtvama fašističkog terora, 1952, Subotica; Foto: Suzana Vuksanović

“Kao kustosi i autori sa prostora bivše republike Jugoslavije propitujemo značaj i komunikaciju  spomenika Narodnooslobodilačkoj borbi danas. Fizičko prisustvo spomenika u pejzažu je opomena na stravične posledice fašizma i nacizma, što pak postavlja pitanje uloge spomenika na nekadašnjoj jugoslovenskoj teritoriji, koja je teritorija današnje Evrope, zajednička svima nama. Izložba i katalog deluju kao arhiva svih vrsta fotografskog materijala, filmskih snimaka i autorskih spisa koja se stalno ažurira, arhiv koji čini novi aspect očuvanja ovog graditeljskog nasleđa u današnjem svetu.

“Širi kontekst projekta je odgovor na komercijalizaciju prostora sećanja. Pokreće se pitanje rušenja  i skrnavljenja spomenika eks-Jugoslavije, koji se ogleda u korišćenju spomenika u komercijalne svrhe (snimanje reklama i video spotova, hipster turističke destinacije). Analiza građe pojedinih savremenih autora, koji su uključivali spomenike u različite turističke rute po devastiranoj teritoriji bivše Jugoslavije, otvara pitanje marketinga i eksploatacije memorijalnih lokacija i grobnica za novu zaradu. Kolonizacijski turizam predstavlja novi oblik kolonijalizma 21. veka, pošto ga globalni kapital koristi kao sredstvo za osvajanje prostora sećanja, razrađujući izmišljene i neistinite narative u svrhu reklamiranja proizvoda i povećanja broja posetilaca/korisnika. Na taj način, reinterpretiraju se umetnička obeležja memorijalnih mesta i prekrivaju lažima masovne grobnice onih koji su izgubili živote zarad svojih ideala.”

(iz teksta za katalog: Boštjan Bugarič, Uvod k razstavi Dostojanstvo spomina / Introduction to the Exhibition The Dignity of Memory, 2020)

Održavanje izložbe Arhitektura. Skulptura. Sećanje. Umetnost spomenika Jugoslavije 1945–1991. u MSUV realizuje se u okviru projekta Spomenička skulptura posvećena NOB-u u Jugoslaviji 1945–1991.

Održavanje izložbe Arhitektura. Skulptura. Sećanje. Umetnost spomenika Jugoslavije 1945–1991. u Muzeju savremene umetnosti Vojvodine realizuje se u okviru projekta pod nazivom Spomenička skulptura posvećena NOB-u u Jugoslaviji 1945–1991, Suzane Vuksanović, istoričarke umetnosti, muzejske savetnice MSUV.

U okviru projekta biće organizovana i Nacionalna naučna konferencija sa međunarodnim učešćem, pod istim nazivom Spomenička skulptura posvećena NOB-u u Jugoslaviji 1945–1991, 3. novembra 2023, u Kino sali Muzeja savremene umetnosti Vojvodine, Novi Sad. Potom je planirano objavljivanje Zbornika radova sa autorskim tekstovima učesnica i učesnika Konferencije iz svih republika bivše Jugoslavije: Vladimir Kulić (Državni univerzitet u Ajovi), Slavica Stamatović Vučković (Arhitektonski fakultet, Univerzitet Crne Gore), Nenad Lajbenšperger (Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, Beograd), Blagoja Varošanec (Muzej savremene umetnosti, Skoplje), Jasmina Čubrilo, Ana Ereš, Vladana Putnik Prica (Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu), Sabina Tanović (Tehnološki univerzitet, Delft), Olga Manojlović Pintar (Institut za noviju istoriju Srbije, Beograd), Vojislav Martinov (Muzej Vojvodine, Novi Sad) i Suzana Vuksanović (Muzej savremene umetnosti Vojvodine, Novi Sad).

Nakon Konferencije planirano je predstavljanje knjige Shaping Revolutionary Memory: The Production of Monuments in Socialist Yugoslavia (Igor Zabel Association for Culture and Theory, Ljubljana; Archive Books, Berlin; 2023) u razgovoru sa urednicama izdanja, Sanjom Horvatinčić (Institut za povijest umjetnosti, Zagreb) i Beti Žerovc (Filozofski fakultet, Univerzitet u Ljubljani).